DC Thermometer - waardeontwikkeling individuele spaarkapitalen

De dekkingsgraad van pensioenfondsen is actueel. Vaak wordt vergeten wordt dat een toenemende groep werknemers inmiddels een individuele beschikbare premieregeling kent (een individuele Defined Contribution regeling). Hierin is het pensioen voor een groot deel afhankelijk is van de rendementen op het gespaarde pensioenkapitaal. Het betreft circa 750 duizend werknemers. De waardeontwikkeling van het pensioenkapitaal is sterk afhankelijk van de beleggingsmix. In de DC Thermometer wordt de waardeontwikkeling van de spaarkapitalen getoond voor drie verschillende leeftijden op basis van de standaard adviesmix die veelal gehanteerd wordt.

Bij een tegenvallende dekkingsgraad van de pensioenfondsen zijn er vaak werknemers die aangeven het zelf beter te kunnen doen. Deze mensen zullen er ook vast wel zijn. Dat geldt helaas niet voor de overgrote meerderheid van de deelnemers aan individuele beschikbare premieregelingen. Diverse studies hebben aangetoond dat het rendement tegenvalt in de praktijk. Bovendien gaat het niet alleen om het rendement, maar zijn er meer factoren die de uitkomst qua te verkrijgen pensioen bepalen op de pensioendatum. Naast het rendement is namelijk ook de rentestand die geldt bij aankoop van de pensioenen van belang.

De tarieven voor omzetting van het pensioenkapitaal zijn afhankelijk van de kostenstructuur van de verzekeraar, de leeftijd van betrokkene, de hoogte van het kapitaal en de rentestand. Verzekeraars zullen na aankoop van de pensioenen geen risico meer willen lopen over het pensioenkapitaal en gaan uit van een rente die overeenkomt met de verwachte looptijd van de uitkering. Deze rentestand kan in de loop van de tijd behoorlijk variëren. Hoe lager de rente bij omzetting van het pensioenkapitaal hoe lager de uitkering wordt. In de onderstaande grafiek is dit geïllustreerd. Een rente die 1% lager ligt, geeft op 65-jarige leeftijd circa 10% minder ouderdomspensioen. Ofwel levenslang ieder jaar 10% minder pensioen. 

Een ander belangrijk punt betreft dat de pensioenen na aankoop niet meer zullen stijgen. De meeste pensioenfondsen kennen wel een voorwaardelijke indexatie bepaling. Dit betekent dat de pensioenuitkeringen verhoogd worden op basis van de inflatie. Wellicht dat de inflatie niet volledig gevolgd kan worden als er geen middelen zijn binnen het pensioenfonds, als men echter bij een verzekeraar 1% indexatie in wil kopen zal het ouderdomspensioen toch gauw 10% lager liggen.

Ter illustratie is onderstaand een indicatie van de verwachte rentestand weergegeven op basis van de AAA staatsobligatiecurve. Zoals aangegeven zijn er meer factoren die de hoogte van het uiteindelijke pensioen bepalen, maar de rentestand is een zeer belangrijke factor. Deze grafiek wordt op dagbasis bijgehouden.

Een risico wat velen onder ons graag willen lopen is risico langer te leven dan de statistici op voorhand hebben ingeschat. Toch zit hier een risico aan. De beschikbare premie die er voor een werknemer belegd wordt is namelijk gebaseerd op een zogenoemde "overlevingstafel". In de praktijk blijkt dat de gemiddelde Nederlander steeds ouder wordt. Binnen pensioenfondsen wordt daarvoor extra gereserveerd. Bovendien zal het "sterfteresultaat" binnen een grote populatie zich ook uitmiddelen. Dit geldt niet voor de deelnemer die zelf spaart voor pensioen. Zijn al ingelegde premies worden niet met terugwerkende kracht aangepast als er een nieuwe "overlevingstafel" komt. Hij of zij moet dus maar hopen dat er niet net een nieuwe "overlevingstafel" wordt gepubliceerd op het moment dat hij of zij met pensioen gaat. Dit kost namelijk pensioen. Een illustratieve website waar de stijging van de levensverwachting wordt getoond in verschillende Europese landen is de volgende:

https://rfmtools.hewitt.com/GlobalLongevityTracker/

Solidariteit binnen een pensioenfonds betreft per saldo dus niet alleen de rendementen op de beleggingen maar ook deling van de risico's zoals sterfte.